Jahon ijtimoiy-siyosiy jarayonlarida O’zbekistonning geosiyosiy o’rni.

Jahon ijtimoiy-siyosiy jarayonlarida O’zbekistonning geosiyosiy o’rni. 

O’zbekistonning jahon hamjamiyatida munosib o’rin egallashi uchun asosiy

shart-sharoitlar bu — uning jug’rofiy-siyosiy jihatdan qulay mintaqada ekanligidir.

Ma’lumki, O’zbekiston geosiyosiy jihatdan ancha murakkab va shu bilan birga qulay makonda joylashgan. Ya’ni u, birinchidan, Markaziy Osiyo mintaqasining transport, boy hamda mustaqil ener-getika omillari markazida joylashgan.Jahon ijtimoiy-siyosiy jarayonlarida O’zbekistonning geosiyosiy o’rni.  

Ikkinchidan, O’zbekiston aholi soni, ilmiy-texnikaviy va boshqa imkoniyatlari jihatidan mintaqadagi qo’shnilardan ma’lum dara-jada ustun turadi.

Uchinchi tarafdan, O’zbekiston qulay tabiiy-iqlim sharoitiga ega. Bu yerda qadimiy dehqonchilik madaniyati va boy mineral-xomashyo resurslari bor. Respublika oziq-ovqat bilan o’zini o’zi ta’minlashga, texnika ekinlarining eng qimmatli turlarini, jumladan paxta tolasini yetishtirish va eksport qilishga imkoniyati katta. Shu-ningdek, jahon bozoriga yuqori sifatli, ekologik jihatdan sof, ra-qobatga bardoshli meva-sabzavot mahsulotlarini ishlab chiqarishga hamda ularni qayta ishlangan holda yetkazib berishga qodir.

To’rtinchidan, davlatimiz nafaqat o’zini o’zi ta’minlaydigan, balki chetga chiqarishga neft, neft mahsulotlari, gaz va umuman, iq-tisodiyotning asosi bo’lmish muhim tarmoqlarga ega. O’zbekistonda sanoatning eng zamonaviy tarmoqlari, deylik, mikroradioelektronika kabi murakkab sohani rivojlantirish imkoni bor.

Beshinchidan, O’zbekistonning insoniyat sivilizatsiyasida sal-moqli o’rni bor. Yurtimiz ma’naviy-tarixiy merosga boy. U oldin-dan nafaqat mintaqada, balki dunyoda ham turli ma’naviy va siyosiy jarayonlarga, jahon sivilizatsiyasiga kuchli ta’sir o’tkazib kelgan.

Shu jihatlarni hisobga olsak, O’zbekiston o’zining barcha ko’rsatkichlari bo’yicha jahondagi madaniy, ilmiy texnologiya va iqtisodiy yuksaklikka erishib, bemalol Markaziy Osiyoda integratsi-ya markaziga aylanishi mumkin.

Albatta, bu yo’lda qator qiyinchiliklar ham mavjud. Bular quyi-dagilar:

Birinchidan, agar geografik-strategik tarafdan olib qarasak, Markaziy Osiyoda kommunikatsiyalar nomaqbul rivoj topgani va uning tarmoqlari ancha buzilganligini ko’ramiz.

Ikkinchidan, Markaziy Osiyoda suv resurslari cheklangan va Orol dengizi bilan bog’liq ekologik falokat ta’siri seziladi.

Uchinchidan, mintaqada xavfsizlik tizimi alohida e’tiborni ta-qozo etadi. Bu yerda atrofdagi kuchli davlatlar va siyosiy kuchlar markazlarining bir-biriga mos kelmaydigan ta’sir etish istaklari bor-Hgini ham hisobga olmasdan bo’lmaydi.

To’rtinchidan, musulmon dunyosidagi ba’zi mamlakatlarning bir-biriga mos kelmaydigan manfaatlari ham ayni bizning xotirjam bo’lishimizga yo’l bermaydi.

Beshinchidan, atrofimizda turli etnik, iqtisodiy, ijtimoiy va boshqa muammolar ichida qolgan «uchinchi dunyo» davlatlari ham mavjud. Jumladan beqarorlik va xavf-xatarning bugungi kundagi o’chog’i — Afg’oniston, Tojikiston, Qirg’iziston davlatlari ham shu mintaqada.

Bay on etilgan bu muammolarni kuchaytirib va ma’lum dara-jada ko’p ishlarni ijobiy hal qilishga to’siq bo’lib turgan yana bir masala bor. Sho’ro tizimidan qolgan meros — bu shu mintaqada Turkiston atalmish yagona zaminda yashayotgan millat va elatlarni sun’iy ravishda bo’lib tashlash va shundan foydalanib, o’z siyosatini o’tkazish, ularga hukmronlik qilish asoratlari hali-beri yo’qolmagan.

XXI asr bo’sag’asida dunyo ijtimoiy-siyosiy jarayonlari tub-dan o’zgardi, inson va insoniyat, odam va olam taqdiriga daxldorlik hissi tobora kuchaydi. XX asrning so’nggi o’n yilligi har qanday zo’ravonliklar, tazyiqlar va g’oyaviy xurujlarni aqlidrok va ochiq-dan ochiq munosabatlar orqali hal etish sari dadil qadam qo’yilgan davr bo’ldi. O’zbekiston yosh mustaqil davlat sifatida o’z ma’qeyi va nufuzini mustahkamlash bilan birga dunyo ahlini jahon siyosatini isloh qilishga da’vat etgan davlatlardan biri bo’lib maydonga chiqdi.Jahon ijtimoiy-siyosiy jarayonlarida O’zbekistonning geosiyosiy o’rni.  

Geografik-siyosiy o’rni jihatdan O’zbekiston Markaziy Osiyo-ning qoq o’rtasida joylashganligi ayni ana shu mintaqada barqaror-likni ta’minlash, o’zaro hamkorlik va birodarlikni chuqurlashtirish uchun tayanch nuqta bo’lib xizmat qildi. Mustaqillikning tarixan qisqa davrida u o’zining siyosiy, iqtisodiy va ma’naviy qudratini to’la-to’kis ko’rsata oldi. Ayni ana shu mintaqa taqdirini hal qilishga qodir bo’lgan kuchli davlat sifatida o’zini namoyon etdi.O’zbekistonning geosiyosiy o’rni 

Birgina bu emas: O’zbekiston Osiyo va Yevropa qit’alari o’rtasida munosabatlarni muvofiqlashtiruvchi, siyosiy iqlimni mo’ta-dillashtiruvchi G’arbu Sharq o’rtasidagi azaliy raqobatni aql-idrok, donolik, tafakkurga asoslangan munozaralar va muzokaralar orqali uyg’unlashtirishga da’vat etgan shu mintaqadagi yagona davlat bo’lib maydonga chiqdi.

Darhaqiqat, bugun O’zbekiston Pokiston, Hindiston, Eron, Afg’oniston, Tojikiston, Qirg’iziston va Qozog’iston muammolari bilan birga Rossiya va umuman Yevropa mamlakatlari munosabatlarini ma’lum bir o’zanga solishga da’vat qilayotgan, uni o’zining amaliy faoliyati bilan yaxshilik sari burishga katta ta’sir ko’rsatayotgan dav-latdir.

O’zbekiston Prezidenti Islom Karimov dunyo muammolarini hal qilishning eng insonparvar, eng adolatparvar tamoyillarini o’rtaga tashlar ekan, u mintaqaviy mojarolar va qo’shni mamlakatlarni o’zaro kelishmovchilik muammolaridan tortib butun yer shari va insoniyat taqdiriga daxldor bo’lgan juda ulkan masalalarni o’rtaga tashlamoqda. Bu ayniqsa, xalqaro terrorizm va narkobiznes, diniy aqidaparastlik va ekstremizm bilan bog’liq bo’lgan muammolardir. Ayni ana shu muammolar bugun dunyo ahli hayotiga tahdid solayot-gan eng og’ir fojia ekanligini, u bilan murosa qilib bo’lmasligini, bu illatlarni barbod qilishda juda katta qat’iyat, siyosiy iroda va ichki qudrat kerakligini O’zbekiston o’z timsolida ko’rsatdi.O’zbekistonning geosiyosiy o’rni 

Prezident Islom Karimovning «O`zbekistonXXI asr bo’sag’asida: xavfsizlikka tahdid, barqarorlik shartlari va taraqqiyot kafolatlari» nomli kitobida va O’zbekiston Respublikasi Oliy Majlisining birinchi chaqiriq XIV sessiyasida qilgan «O`zbekiston XXI asrga intilmoqda» nomli ma’ruzasida xuddi ana shu muammolarni keskin qilib qo’ydi. Xalqaro terrorizm va narkobiznesning o’zaro uzviyligi, bir-biriga bog’liqligi, uning tarqalishiga ba’zan diniy niqoblardan foydalanila-yotganligi, natijada diniy aqidaparastlik va ekstremizmning rivojlanib borayotganligi ilmiy jihatdan chuqur tahlil etilgan. O’zbekiston rahba-rining ana shu har ikki asari davlatimizning yangi yuz yillik va yangi ming yillikdagi siyosiy strategiyasini belgilaydi. Mazkur kitobning dunyoning bir necha o’nlab mamlakatlarida tarjima qilib bosilganligi, jahon siyosatdonlari va davlat arboblarining bu kitobda ko’tarilgan masalalarga bergan yuksak baholari, jahon jamoatchiligining katta qiziqish bilan unga qarayotganligi fikrimizning dalilidir.

O’zbekiston mustaqillikka erishgandan keyingi yutuqlardan mu-himi uning jahon hamjamiyatidan munosib o’rin olganidir.

O’zbekistonning geosiyosiy o’rni

mavzular

manba