Milliy davlat boshqaruvi tizimi. Mustaqil O’zbekistonda hokimiyatlar bo’linishi printsipi.

Milliy davlat boshqaruvi tizimi. Mustaqil O’zbekistonda hokimiyatlar bo’linishi printsipi.  

Milliy davlat boshqaruvi tizimi. Mustaqil O’zbekistonda hokimiyatlar bo’linishi printsipi.   Mustaqillikning dastlabki kunlaridan boshlab huquqiy davlatchilik asoslarini yaratish muhim vazifalardan biriga aylandi. O`zbekiston rahbariyati tarixiy an’analarga, dunyo tajribalariga, o`lkaning milliy-tarixiy rivojlanishiga hamda uning o`ziga xos tomonlariga tayangan holda jamiyatni tubdan isloh qilish yo`llarini ishlab chiqdi. Bu jarayonda ikkita vazifa: 1) eski ma’muriy buyruqbozlik tizimni tugatish va hokimiyat boshqaruv organlarini qayta qurish; 2) yangi davlatchilikning huquqiy-siyosiy asoslarini yaratish, yangi markaziy va mahalliy boshqaruv organlarini shakllantirish masalalari hal qilindi.

 

O`zbekistonda hokimiyat bo`linishi tamoyillariga amal qilinib, qonun chiqaruvchi, ijro etuvchi va sud hokimiyati joriy etilib, Konstitutsiyada mustahkamlandi. Bu organlar faoliyati erkin, bir-biridan mustaqil bo`lib,ayni vaqtda bir-biri bilan chambarchas bog`liqdir.

 

1994 yil 24 dekabrda ko`ppartiyaviylik asosida saylangan Respublika Oliy Majlisi qonun chiqaruvchi hokimiyat vazifasini bajarib keldi. Oliy Majlisga saylovlar yangi bosqichga o`tganligidan 2004 yil dekabridagi saylovlar dalolat beradi. Oliy Majlis endilikda ikki palatadan — Qonunchilik palatasi va Senatdan iborat bo`ldi. O`tgan davr davomida Oliy Majlisda ko`plab yangi qonunlar qabul qilindi, oldingi qonunlarga o`zgartirishlar kiritildi.

 

Davlatni boshqarishning prezidentlik shakli mamlakat boshqaruv tizimini isloh qilishning boshlanishi bo`ldi. O`zbekiston Respublikasi Prezidenti davlat hokimiyatining boshlig`i bo`lib, bir vaqtning o`zida Vazirlar Mahkamasining Raisi vazifasini ham bajaradi. Prezident fuqarolar erkinligi va huquqlarini himoya qilish, Konstitutsiya va O`zbekiston qonunlariga rioya qilinishini kafolatlaydi. Vazirlar Mahkamasi ijro etuvchi hokimiyat organi bo`lib, u ijtimoiy, iqtisodiy va ma’naviy jabhalardagi vazifalarning bajarilishini, qonunlar, Oliy Majlis qarorlari, mamlakat Prezidenti farmonlari va qarorlarining ijro etilishini ta’minlaydi. 2007 yil dekabrida bo`lib o`tgansaylovda 4ta nomzoddan O`zbekiston Respublikasi Prezidenti demokratik tamoyillarga asoslangan holda saylandi.

 

Respublikada hokimlar boshqaruvining joriy etilishi muhim ahamiyatga ega bo`ldi, hokimlikka tajribali va malakali shaxslar Prezident tomonidan tayinlanadi va xalq deputatlari kengashlari tomonidan tasdiqlanadi. Xalq deputatlari Kengashlari hokimiyatning vakillik organlari bo`lib, ular davlat va fuqarolarning manfaatlarini ko`zlab o`z vazifalarini hal etadi. Mahalliy o`z-o`zini boshqarish organlarining asosini mahallalar tashkil etadi. Aholini huquqiy, ijtimoiy va iqtisodiy qo`llab-quvvatlash, ijtimoiy jamg`armalar tashkil etish, turli xayriya tadbirlari o`tkazishda mahallaning o`rni kattadir.

 

Fuqarolik jamiyati bu insonning rivojlanishiga imkon yaratadigan, uning huquq va erkinliklarini to`la darajada ta’minlaydigan, qonun ustuvor bo`lgan ijtimoiy jamiyatdir. Bunday jamiyat qurishdavlat qonunlari va inson huquqlarini poymol etmaslikni, insondan qonunlarga qat’iyan rioya qilishni talab etadi. Har bir fuqaroni davlat boshqaruviga keng jalb etilishi, inson huquqlarini himoya qilishda faol qatnashishni ta’minlash uchun shart-sharoitlar yaratilishi zarur.

 

O`zbekiston Respublikasi sud hokimiyati tizimiga besh yil muddatga saylanadigan Konstitutsiyaviy Sud, Oliy sud, Oliy xo`jalik sudi, harbiy sudlar tizimi, Qoraqalpog`iston Respublikasi Oliy sudi, Qoraqalpog`iston Respublikasi xo`jalik sudi, viloyat, tuman va shahar sudlari kiradi. Sud hokimiyatining faoliyati to`g`risidagi qonun qoidalar O`zbekiston Respublikasining 1993 yil 2 sentyabrda qabul qilingan «Sudlar to`g`risida»gi qonunda bayon etilgan.

 

Respublika rahbariyati sud hokimiyati doirasida islohotlar o`tkazib, inson va fuqarolarning asosiy huquqlari, ularning erkinligi va majburiyatlarini kafolatlovchi huquqiy mexanizmni shakllantirdilar.

O`zbekiston Respublikasi Oliy Majlisining 1999 yil oxirgi sessiyasi sudhuquqiy islohotlarni chuqurlashtirish yo`lida advokatura tizimini kuchaytirish, sudyalarning chinakam mustaqilligini ta’minlash vazifalarini qo`ydi.

 

Milliy davlat boshqaruvi tizimi. Mustaqil O’zbekistonda hokimiyatlar bo’linishi printsipi.   2004 yil dekabrida o`tkazilgan saylovlardan keyin respublika parlamenti – Oliy Majlis ikki palata tarkibida faoliyat yuritmoqda. Quyi palata — Qonunchilik palatasi o`z faoliyatini doimiy professional tarzda olib borib, qonun ijodkorligi bilan shug`ullanadi. Yuqori palata — Senat ijro etuvchi va qonun chiqaruvchi hokimiyat o`rtasidagi o`zaro muvofiqlikni ta’minlash, respublikaning turli hududlaridagi aholi manfaatlarini himoya qilish va hisobga olish, qonunlar bajarilishini nazorat qilish kabi vazifalarni bajaradi.Milliy davlat boshqaruvi tizimi. Mustaqil O’zbekistonda hokimiyatlar bo’linishi printsipi.  

mavzular

manba