O’zbekiston va Rossiya munosabatlari.

O’zbekiston va Rossiya munosabatlari. 

O’zbekiston Respublikasi Rossiya Federatsiyasi tomonidan 1992-yilning 20-

martida tan olingan va o’sha kundan e’tiboran ikki mamlakat o’rtasida diplomatik munosabatlar o’rnatilgan.Rossiya va O’zbekiston munosabatlari, albatta, yaqin qo’sh-nichilik, bir necha asrlik yaqinlik an’analariga ega. Bu munosabat SSSR parchalanib ketgandan so’ng saqlanib qolindi, rivojlantirildi.

 

V.V. Putinning hokimiyat tepasiga kelishi bilan har ikki davlat munosabatlari yana ham chuqurlashdi. E’tiborli jihati shundaki, V. Putin davlat rahbari sifatidagi ilk rasmiy tashrifini O’zbekistonga amalga oshirgan edi. Bu hoi Rossiya O’zbekistonni Markaziy Osiyo mintaqasidagi strategik sherigi sifatida tan olganidan dalolatdir. Albatta, ikki tomonning milliy hamda mintaqaviy xavfsizlik masalalari borasida qarashlar yaqinligining ahamiyati beqiyosdir. O’zbekiston Prezidenti Oliy Majlisning ikkinchi chaqiriq birinchi sessiyasida ta’kidlaganidek,

«Rossiya bilan tarixan qaror topgan iqtisodiy, madaniy, do’stlik aloqalarimiz O’zbekiston uchun, qolaversa, butun mintaqamiz uchun hamisha muhim ahamiyat kasb etib kelgan.Shuni ta’kidlashni istardimki, tenglik, o’zaro manfaatdorlik asosiga qurilgan, ikki davlat orasidagi ko’p tomonlama hamkorlik, strategik sheriklikni kuchaytirish uchun bugun yangi imkoniyatlar pay do bo’layotgani har ikki tomon — Rossiya va O’zbekiston manfaatlariga ham mos keladi» (Karimov I. Ozod va obod Vatan, erkin va faro von hayot — pirovard maqsadimiz. T.: O’zbekiston, 2000, 347-bet).

So’nggi yillarda Rossiya — O’zbekiston munosabatlari ikki davlat rahbari — Islom Karimov va Vladimir Putinning siyosiy irodasi va sa’y-harakatlari tufayli jadal va izchil rivojlanib bormoqda. Bunday tendensiya nafaqat siyosiy muloqot, balki savdo-iqtisodiy, harbiy, harbiy-texnikaviy hamkorlik, gumanitar hamda madaniy sohalarda ham yaqqol namoyon bo’lmoqda.

 

Prezident Islom Karimov 2006-yil 9-may kuni Toshkentdagi Xotira maydonida jurnalistlar bilan suhbatda O’zbekiston va Rossiya Federatsiyasi o’rtasida tuzilgan ittifoqchilik shartnomasi min-taqada tinchlik va barqarorlikni mustahkamlashga xizmat qiladi, jeb ishonch bildirdi. Darhaqiqat ushbu hujjat ikki mamlakat manfaatlariga xizmat qilib, tinch-osoyishta hayot kafolati bo’ladi, ke-lajakka ishonch bilan boqish imkonini yaratadi. Prezident Islom Karimov 2006-yil 6-martda «O`zbekiston Respublikasi va Rossiya Federatsiyasi o’rtasida ittifoqchilik shartnomasini ratifikatsiya qilish to’g’risida»gi Qonunga imzo chekdi. O’z navbatida, Prezident V. Putin ham Sochidagi uchrashuv arafasida mazkur ratifikatsiya qilish to’g’risidagi qonunni imzoladi. Shundan e’tiboran qonun to’liq kuchga kirdi.

 

O’zbekiston Respublikasi tashqi iqtisodiy aloqalar, investit-siyalar va savdo vazirligida o’zbekistonlik rezidentlar tomonidan Rossiyada tashkil etilgan 276 ta korxona ro’yxatga olingan. Shuningdek, ushbu vazirlikda 83 ta Rossiya kompaniya va firmalarining O’zbekistondagi vakolatxonalari ochilgan.

Bundan tashqari, doimiy asosda MPKning yig’ilishlari o’tkazilib turibdi. 2005yilning 10-12 oktabrida MPKning Toshkentda bo’lib o’tgan navbatdagi 8yig’ilishida ikki tomonlama hamkorlikni faol-lashtirish masalalari muhokama etildi.

Hozirgi vaqtda O’zbekistonda 676 maktabda rus tilida dars olib boriladi, ularda 250 ming o’quvchi ta’lim olmoqda. 

 

Mustaqillik yillari respublika kutubxonalari yangi adabiyotlar bilan boyitildi. Respublikada har yili rus tilida 1,0-1,2 mln. adadda 40-45 nomda darslik va qo’llanmalar nashr qilinadi. Rus tilida 85 ta gazeta va 52 ta jurnal chop etiladi.

Ikki mamlakat fan, madaniyat va jamoat arboblarining tashab-busi bilan 2004yilning mart oyida Moskvada o’zbek xalqining boy madaniy-tarixiy merosini targ’ib etish maqsadida tashkil etilgan «O`zbekiston madaniy ati va san’ati Fondi»ning taqdimoti bo’lib o’tdi.

 

Ikki mamlakatning taniqli san’at va madaniyat arboblarining uchrashuvlari, milliy teatrlar gastrollari hamda musavvirlar ko’rgazmalari doimiy ravishda o’tkazib kelinmoqda.

Shunday qilib, yuqoridagi mulohazalarga tayanib, O’zbekiston-Rossiya munosabatlari har qachongidan mustahkamlanib borayot-ganini ta’kidlash mumkin. Ittifoqchilik shartnomasi ikki mamlakat o’rtasidagi yaqin hamkorlik munosabatlarining ishonchli kafolati bo’lib xizmat qiladi.

Taniqli rus siyosatshunosi A.Migranyanning ta’kidlashicha, Rossiya bilan ittifoqchilik aloqalari O’zbekiston xavfsizligi va bar-qaror taraqqiyotini yuqori darajada ta’minlaydi («Pravda Vostoka», 2005-yil 23-noyabr). Uning fikricha, ikki mamlakatning o’zaro ya-qinlashuvi postsovet makonida bir talay omillar bilan belgilangan taraqqiyot tendensiyalarida jiddiy o’zgarishlar ro’y berayotganidan dalolat beradi. Olimning ta’kidlashicha, postsovet makonda integ-ratsiya jarayonlarining yangi bosqichi ikki tomonlama va ko’p tomonlama darajada (YevrAzES), jumladan, Rossiya va Markaziy Osiyo davlatlari o’rtasida sifat jihatidan mutlaqo yangi munosabatlar vujudga kelayotgani anglab yetilayotganidan darak berayotir.

mavzular

manba